ششم ذى حجه را نقل كرده‌اند . « 1 » مادر آن حضرت سبيكه [ سكينه ] نوبيّه « 2 » و به روايت ديگر خيزران بوده كه او را از خانوادهء امّ المؤمنين ماريه قبطيه دانسته‌اند . « 3 » نام مادر آن بزرگوار ، ريحانه نيز ذكر شده است ، به نوشتهء نوبختى نام اين بانو درّه بوده كه بعدها او را خيزران خوانده‌اند . « 4 » مشهورترين لقب امام ، « جواد » است و القاب ديگرى همچون : زكى ، مرتضى ، قانع ، رضى ، مختار ، متوكل ، منتجب نيز براى آن حضرت برشمرده‌اند . كنيه‌اش ابو جعفر است كه معمولا در روايات تاريخى ابو جعفر ثانى ذكر مىشود تا با ابو جعفر اول ، يعنى حضرت باقر عليه السّلام اشتباه نشود . عمر آن حضرت 25 سال بوده و پس از شهادت پدر بزرگوارش در سال 203 تا 220 امامت شيعه را بر عهده داشته است . امامت امام جواد عليه السّلام يكى از مسائلى كه بعدها در مباحث كلامى مربوط به امامت ، جايگاه ويژه‌اى يافت ، اين بود كه آيا ممكن است كسى پيش از بلوغ به مقام امامت برسد ؟ اين مسأله از آن هنگام كه امام جواد عليه السّلام در سال 203 به امامت رسيد ، به صورت جدّىترى در محافل علمى - كلامى اماميه مطرح شد و بعدها در سال 220 دربارهء امامت امام هادى عليه السّلام و پس از آن حضرت مهدى عليه السّلام نيز ادامه يافت . در سال 203 كه امام رضا عليه السّلام به شهادت رسيد ، شيعيان آن حضرت به علت اين كه تنها فرزند وى ( امام جواد عليه السّلام ) بيش از هشت سال نداشت ، در نگرانى و اضطراب عميقى فرو رفتند . به نوشتهء برخى از مورّخان : در اين جريان ، شيعيان به حيرت افتاده و ميان آنان اختلاف پديد آمد ؛ چنان كه شيعيان ديگر شهرها نيز متحيّر شدند . « 5 » به همين جهت ، گروهى از آنان در منزل عبد الرحمن بن حجّاج گرد آمده ، ضجّه و ناله سر

--> ( 1 ) . تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 55 ؛ در آنجا آمده است كه حضرت در روز سه شنبه ششم ذى حجهء سال 220 درگذشت . ( 2 ) . « نوبه » به سرزمينهاى وسيعى واقع در جنوب مصر اطلاق مىشود ، مردم آن نصرانى هستند و روايتى نيز از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دربارهء خوبى مردم اين ديار نقل شده است ، معجم البلدان ، ج 5 ، ص 309 ( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 492 ؛ التهذيب ، ج 6 ، ص 90 ( 4 ) . فرق الشيعة ، ص 100 ( 5 ) . دلائل الامامه ، ص 204